सारांशा आड विमर्शात्मक विश्लेशण

(लेखक अभयकुमारबाब सारांश सांगता – सांगता त्या दोनूय कादंबरींचें समिक्षणांत्मक विश्लेशण करतना दिसता. . . .  आतां मुखार)

दुसरे वटेन, विमर्शात्मक विश्लेशण ह्या प्रकारांत खोलायेंत मेरेन पावतात. वाद वा पद्दतीच्या वैधतेचेर प्रस्नचिन्न उबें करतना तातूंत बळिश्ट, दुबळेंपण, परिणामांचें मुल्यांकन करतात. ही प्रक्रिया सद्याच्या संशोधनांचेर आनी ताच्या ह्या मळार केल्ल्या योगदाना विशीं चड बारीकसाणेन नदरेक पोसवण दिवन, समजूत समृद्ध करता.  मागीर प्रस्न पडटा तो असो, शिक्षणीक लेखनांत समिक्षात्मक विश्लेशणाची भुमिका कितें तर? तशें पळयल्यार शिक्षणीक लेखनांत विमर्शात्मक विश्लेशणाची म्हत्वाची भुमिका आसता. 

विमर्शीक विश्लेशण आनी सारांश हांचे मदले फरक समजून घेवप हें प्रभावी साहित्य समिक्षा तयार करपाक गरजेचें आसा.  दरेक शिक्षणीक लेखना उपरांत एक आगळोच हेतू साध्य करता.  दोनय तंत्रांचेर प्रभुत्व मेळोवन समिक्षकांनी सद्याचें गिन्यान सादर करचें न्हय तर अर्थपूर्ण अंतर्दृश्टी दिवपी व्यापक नियाळ तयार करूं येतात.  सारांश आनी विश्लेशणाचो समतोल दवरल्यार तांच्या सोदाक खोलाय दितना संशोधकाची गुणवत्ता वाडटा. ही कुळटाय निमाणें संशोधनाच्या मळार चड घटमूट चर्चा आनी प्रगती करपाक कारण जाता. देखीक - 

‘चवथो खांबो’ हो पुस्तकांतल्या लेखांत लेखक अभयकुमार बरयतात. अशीं कांय पुस्तकां आसतात.  तांतलें एखादें पुस्तक हातांत घेतलें म्हणजे हातांतलें सोडिनूच दिसना.  एकदां दोनदां वाचुंनूय भूक भागना. ‘मुंबर्इ दिनांक’ पुस्तकाचे लेखक ‘अरुण साधू’ हांच्या ह्या पुस्तकाच्यो आयजवेर णव काय धा आवृत्यो आयल्यात. तशेंच कोंकणींत चवथो खांबो कोसमेतना पुस्तकाचे लेखक संजीव वेरेंकार अश्या दोन पुस्तकांचो लेखक वेलींगकारान विश्लेशण केलां.  तेन्ना तटस्थपणान चवथो खांबो म्हणल्यार कितें.  ताचो वावर कसो आसूंक जाय भाश्य करतना लेखक बरयतात,

चवथो खांबो हें नांव दिलां.  तेन्ना तातूंत इल्ली पत्रकारिता चड आनी गैर हेवेदावे उणें जावंक जाय आसले. दुर्दैवान, लेखकांक जितले लोक ह्या मळार मेळ्ळे तितलेय केंचकेंचे आनी हुतहुते आसले. पूण तांचेर बरयतना लेखकान तटस्थपणान बरोवंक येतालें. एकट्याचेंय नांव घेनासतना तांचीं वर्णनां करून हुबेहूब तांकां लोकां मुखार हाडूं येतालें, जशे ‘मुंबई दिनांक’ पुस्तकांत केलां. वेळ पडल्यार लोकांक हो कोण. अमको काय तमको म्हूण सोदीत राव म्हणूंक येतालें. पूण येवंक ना. बत्तीस वर्सांचो अणभव म्हणल्यार उणो न्हय. असो सुंदर अनालिस्टन लेख वाचिल्यांचो आनंद जाता.  

दुसरो तांचो लेख ‘फारार फार - सार’ पुस्तकेचक आसा. ‘सार’ हें विशाल सिनाय खांडेपारकार हांच्या समिक्षा लेखांचे पुस्तक. अभिसारा ह्या समिक्षा लेख संग्रहा उपरांत सार हें रोखडेंच आयिल्लें पुस्तक.  लेखक अभय कुमार वेलींगकार बरयतात, “सार म्हणल्यार अर्क वा आपरोस पुस्तकाचो. तांतल्या कथानकांतलो आपोरस आनी ताचेर केल्लें भाश्य.  सारांत एकूण सतरा पुस्तकांचेर बरयल्ले समिक्षा लेख आस्पावल्यात. दरेका लेखाक सुदंर शिर्शक दिलां.  पूण शिर्शक वाचतकूच जी उमशीक निर्माण जाता तें प्रमाण लेख वाचतकूच मानाक समाधान मेळना. विशालाचे समिक्षा लेख वाचतकूच ताणें पुस्तकांचो सारको बरो अभ्यास करिनासतना फारार फार मारिल्ले वरी दिसता. समिक्षकान फकत पुस्तक वाचलें म्हणून जायना. ताचो सारको बरो अभ्यास करप गरजचें आनी पुस्तकाचो सार काडटना आपलेंय मत मांडप गरजचें काय दिसता. आंबट वा गोड सारान कुडीक वा मनाक त्रास जावंक जायना.  तो बरो पचूंक जाय.  विशालान आपणाली वेगळी शैली सांबाळटनाच तातूंत सुदारणा घडोवन हाडचेली गरज आसा.  विशालाच्या मुखावेल्या लेखांनी आमकां तें पळोवंक मेळटलें.” 

तिसरो लेख म्हणल्यार मराठी नाटककार राम गणेश गडकरी हांची कलाकृती– ‘एकच प्याला’. सोऱ्यांचें व्यसन मनशाक कसले अधोगतीक पावयता ताचें चित्रण केलां. ताचो अणकार ‘एकूच घोंट’ नांवान दोतोर प्रदीप बोरकार हांणी केला.  हें नांव सामकें मुदयेर थीक कशें बसलां. अस्सल कोंकणी नां. हांचें मुखार तें एकट प्याला फिकें दिसपाचें.  अशे तीन नाटकांचे लेख लेखकान बरयल्यात. निमाणें बरीं- बरीं संगीत कोंकणी नाटकां तांच्या हातांतल्यान कोंकणींत येवंची इतलींच सदित्सा केल्या.  हे लेख सोडून ह्या पुस्तकांत चैत्र पुनव, चवथो खांबो, दोन ऑक्टोबराची भेट- दोन पुस्तकां, एकूच घोंट, घोडकां, जीण एक कविता, संवसारीक विक्रमाची - काव्य गाथा, माझी डायरी, म्हजें रायबन, पाडिल्ल्यो कथा, शिमेवयलो देंवचार, सुदीरसुक्त, अशोकालें सुनीलवन, फारार फार- सार, म्हज्यो गोंयच्यो यादी .  परमळ, सावळ्यो आदी. 

अशे सुमार वट्ट 17 लेखांचे समिक्षणात्मक नदर दवरून लेखन केलां. आयज तंत्रज्ञानांच्या मळार एआय आनी जीपीटी सारके ऎप सगळ्यां मळार धुमशेणां ताडटात.  तेन्ना असोच एनागो रिड (Enago Read) Crimson Interactive वतीन विकसीत केल्ली ए. आय.  आदारीत सोद आनी साहित्य समिक्षा उपकरण, (खास करून सोद करपी आनी विद्यार्थ्यांक ऑनलायन रीडींग असिंस्टेंट, जो सोद प्रक्रियेक सोंपे करता.) अश्या उपकरणांचो आदार घेतल्यार दिल्यार ही प्रक्रिया आनीक परिश्कृत करूं येता. स्पश्ट आनी प्रभावी साहित्य समिक्षा तयार करपाक मजत करता. ह्या घटकांचेर लक्ष केंद्रीत केल्यार समिक्षकांच्या कामाची विश्वास पात्रताय आनी प्रासंगिकताय वाडटली.  देखून तांच्या अभ्यासाच्या वाठारांनी समजूत सोदपी हेरां खातीर तो एक मोलादीक साधन थारतलें. 

तेन्ना अश्या संसाधन साधनांचो विचार करतना लेखक अभयकुमार वेलींगकार हांचे हें पुस्तक आयचे घटकेक खास थारता.  कित्याक काय म्हणल्यार कोंकणी साहित्य रचनेंतलें एक प्रकार बळिश्ट करपाक लेखक अभयकुमारबाब हांणी माथें मारलां. 

फुडारांत कोंकणी मळार अभयकुमार वेलींगकार हाचें हें पुस्तक शाळा धरून विद्यापीठ मेरेनच्या विद्यार्थ्यांक ‘रेडी रेकॉनर’ म्हूण अभ्यासूं येता. अशे हांव खात्रेन म्हणन. तेच भशेन समिक्षेचो आंवाठ, रुंदाय आनी उंचाय वाडोवपाक अभयकुमारबाब हांणी सदांच यत्न करचे असो म्हजो आवंडो. 

(उत्तरार्ध)

- विशाल सिनाय खांडेपारकार

8080622370