नविनीकरणक्षम उर्जेंत 24%, उत्सर्जन फक्त 0.9%वाडलें : भारतान एक वेगळो उर्जा मार्ग काडलो

एनर्जी इन्स्टिट्यूटच्या स्टॅटिस्टिकल रिव्ह्यू ऑफ वर्ल्ड एनर्जी प्रमाण 2025 वर्सा भारतांतली अक्षय वीज निर्मिती सुमार 24% वाडली, जाल्यार कोळसो, तेल आनी वायूचेर आदारीत वीज निर्मिती उणी जाल्या. संवसारीक जीवाश्म इंधनाच्या वापरान आनीक एक विक्रम केलो आसतना लेगीत भारताच्या स्वच्छ उर्जा संक्रमणाक गती दिल्या, अशें ह्या अहवालांत स्पश्ट केलां.

2025 वर्सा भारतांतली अक्षय वीज निर्मिती सुमार 24% वाडली, जाल्यार कोळसो, तेल आनी सैमीक वायूंतल्यान वीज निर्मिती उणी जाली, जरी संवसारांत आनीक एक वर्स विक्रमी उर्जा मागणी आनी जीवाश्म इंधनाचो वापर नोंद जालो. एनर्जी इन्स्टिट्यूट स्टॅटिस्टिकल रिव्ह्यू ऑफ वर्ल्ड एनर्जीच्या म्हणण्या प्रमाण भारताचें उत्सर्जन फक्त 0.9% वाडलें, संवसारीक उर्जेची मागणी 1.7% वाडिल्ल्यान आनी दरेक मुखेल इंधनाक सर्वकालीन उंचेल्या पांवड्यार पाविल्ल्यान भारताचें उत्सर्जन फकत 0.9% वाडलें आनी अमेरिकेच्या 3.2% परस बरेंच उणें जालें.
एनर्जी इन्स्टिट्यूटान एम्बर वांगडा भागिदारी करून आनी केर्नी आनी केपीएमजी हांच्या सहकार्यान जाहीर केल्ल्या अहवालांत अशें दिसून आयलां की संवसारीक उर्जा संक्रमणाक गती मेळ्ळी आसतना, वाडटी मागणी डीकार्बोनायझेशनाच्या प्रयत्नां परस चड वाडत आसा. 2025 वर्सा वट्ट उर्जा पुरवण 1.7% वाडली, तेल, कोळसो, सैमीक वायू, अणुऊर्जा आनी नवीकरणीय ऊर्जा हे सगळे सेगीत दुसऱ्या वर्सा विक्रमी वापराच्या पांवड्यार पावले.
भारता खातीर हें चित्र वेगळें आशिल्लें. अक्षय वीज निर्मितींत सुमार 24% वाड जाल्या, जाल्यार कोळसो, तेल आनी वायूंतल्यान उत्पादन उणें जालां. ह्या अहवालांत बिहाइंड-द-मीटर आनी ऑफ-ग्रीड सोलर हातूंत 40% वाड जाल्या, जी चीना भायर सगळ्यांत व्हडली वाड आसा, आनी वितरित सौर क्षमतेचो नेटान विस्तार अधोरेखीत केला. 2024 सावन वट्ट जीवाश्म इंधनाचो वापर मोट्या प्रमाणांत बदलूंक ना, पूण गॅसाचो वापर 5.9% उणो जालो. त्याच वेळार भारत आयात केल्ल्या जीवाश्म इंधनाचेर चड निंबून रावलो, 2025 वर्सा तेलाचो 86% वापर आनी 53% गॅस वापर निव्वळ आयातींतल्यान पुराय जालो.
संवसारीक पांवड्यार विजेची मागणी 3% वाडली, जी वेगान विद्युतीकरण, विजेचेर चलपी वाहनां, डेटा सेंटर आनी कृत्रीम बुद्धिमत्ता हाका लागून वट्ट उर्जा मागणे परस चड वेगान वाडली. पयलेच खेपे विजेची मागणी वाडिल्ली ही वाड पुरायपणान उण्या कार्बन स्त्रोतांक लागून पुराय जाली, नविनीकरणक्षम आनी जलविद्युत कोळशा परस वीज निर्मितीचो सगळ्यांत व्हडलो स्त्रोत जावन आसा. जीवाश्म इंधनाचेर आदारीत उत्पादन एकंदरीतच उणें जालें आनी ताका लागून जीवाश्म इंधनाची पुरवणी जावचे बदला बदलपाक लागली.
ह्या अहवालांत सौर ऊर्जा हो संवसारीक उर्जा संक्रमणाचो मुखेल चालक म्हूण वळखलो. संवसारभर सौर निर्मिती 30% वाडली, जाल्यार बॅटरी सांठोवपाची क्षमता 66% वाडली, जाका लागून सगळ्यांत नेटान वाडपी स्वच्छ उर्जा तंत्रज्ञान म्हणून तांची सुवात घटमूट जाली. मंदीच्या भायर पयलेच खेपे वट्ट उर्जा पुरवण वाडोवपाचो सगळ्यांत व्हडलो स्रोत नविनीकरणक्षम जालो, तातूंत 72% वाड सौर ऊर्जेचो वांटो आसा.
हो फायदो आसून लेगीत उर्जेची मागणी घटमूट उरिल्ल्यान संवसारीक उत्सर्जन वाडत रावलें. सीओपी28 कबलाती खाला लक्ष्य दिल्ल्या 4% वर्सुकी सुदारणेच्या फक्त अर्द्या भागांत उर्जा कार्यक्षमतेंत सुदारणा 2% उरली, अशें अहवालांत दिसून आयलां.
प्रादेशीक प्रवृत्तींनी नेटान वेगवेगळे मार्ग दाखयले. चीनान संवसारांतल्या हेर वाठारां परस चड पवन आनी सौर क्षमता स्थापन केली, जाल्यार कोळशाचें उत्पादन उणें जालें. युरोपांत नविनीकरणक्षम उत्पादन 7% वाडलें, जरी उण्या हायड्रो उत्पादनाक लागून कांय फायदो भरून काडलो, जाल्यार ब्रिटनांत सौर उत्पादन 37% वाडलें. हाचे उरफाटें अमेरिकेंत सौर उर्जेंत 28% वाड जाली, पूण कोळशाचेर चलपी उत्पादन 13% वाडलें, जाका लागून देशांतल्या उत्सर्जनांत 3.2% वाड जाली.
ह्या नियाळांत संवसारीक तेल बाजारांत संरचनात्मक बदल जाल्ल्याची नोंद केल्या. 2025 वर्सा अमेरिकेंत तेल उत्पादन 4.8% वाडलें, जाका लागून सध्या सुरू आशिल्ल्या मध्य उदेंत संघर्शाचे परिणाम उणे करपाक मजत जाली. वीस वर्सां आदीं दिसपी समतोल फाटीं घेवन आतां ह्या वाठारांत मध्य उदेंते परस 20% चड तेल उत्पादन जाता.
एनर्जी इन्स्टिट्यूटचे अध्यक्ष अँडी ब्राऊन हांणी म्हणलें: "हातूंत, संवसारीक उर्जेच्या सांख्यिकी नियाळाच्या 75 व्या आवृत्तींत, ऊर्जा सुरक्षा, परवडपी आनी तिगोवन दवरपाच्या प्राधान्यक्रमांक लागून आकार घेतिल्ल्या संवसाराच्या राजकी आनी अर्थीक अजेंड्याचेर उर्जा सगळ्यांत मुखार उरल्या. उर्जेच्या मागणींत सातत्यान जावपी अतृप्त वाड पुराय करपा खातीर, आमी परत वट्ट उर्जा पुरवणेच्या सगळ्या स्त्रोतांत वाड पळयतात."
एम्बराचे अंतरीम वेवस्थापकीय संचालक आदित्य लोल्ला हांणी म्हणलें: "जागतीक उर्जा बाजारांतल्यो भू-राजकीय त्रुटी परत एक फावट उक्ताडार आयल्यात. चार वर्सांत दुसऱ्या व्हड जीवाश्माच्या धक्क्याच्या पयलींच, आंकडेवारी दाखयता की जागतीक उर्जा पुरवण वाड चडांत चड नूतनीकरणक्षम आनी इलेक्ट्रीक आसा, जी कार्यादेशापरस कार्यक्षमताय आनी सुरक्षेच्या कठीण अर्थशास्त्राक लागून चलता."
केर्नीच्या युरोप लीड, सस्टेनेबिलिटी आनी पार्टनर मारिया डी क्लेजन हांणी म्हणलें: "हालींच्या सांख्यिकी नियाळांतल्यान खात्री जाता की अक्षय उर्जा आतां जागतीक उर्जा मिश्रणांत एक विशिश्ट योगदान दिवपी ना. सौर आनी नविनीकरणक्षम उर्जा अपूर्व दरांत वाडत आसा, पूण फकत उपयोजन पुरो न्हय. संक्रमणाचो फुडलो पांवडो प्रणाली-व्यापी अंमलबजावणी, ग्रिड, सांठवण आनी लवचीकता उपाय गती दवरपाची खात्री करून दितले, जाका लागून निवळ उर्जा वाड अर्थीक आनी समाजीक परिवर्तनांत रुपांतरीत जातली."

• शुभम छाब्रा